Eλληνικά / English

*Συνέντευξη στο YgeiaNews

*Στατιστικά υπάρχει αύξηση των περιστατικών με κατάθλιψη άνω του 18% μεταξύ 2005 και 2015. Η αύξηση του ποσοστού της κατάθλιψης είναι παγκόσμιο φαινόμενο και η Κύπρος δεν εξαιρείται.

* Τα αντικαταθλιπτικά σε συνδυασμό με τη ψυχοθεραπεία είναι αποτελεσματική θεραπεία για μέτρια-σοβαρή κατάθλιψη αλλά δεν αποτελούν την πρώτη γραμμή θεραπείας για περιπτώσεις ήπιας κατάθλιψης

*Εάν ένας γονέας είχε σοβαρή κατάθλιψη είναι περίπου 8 φορές πιο πιθανό να έχει το παιδί του σε κάποια φάση της ζωής του

Ο Δρ. Γεώργιος Μικελλίδης MDMRCPsychCCT(UK) Ψυχίατρος,σε συνέντευξη του στο Ygeia News μιλά για την κατάθλιψη,τα αιτία που την προκαλούν και τους τρόπους θεραπείας και αντιμετώπισης της.

Ασθένεια

ΕΡ: Η κατάθλιψη είναι ασθένεια;

ΑΠ: Η κατάθλιψη είναι μια κοινή ψυχική διαταραχή.

Συχνότητα

ΕΡ: Πόσο συχνή είναι η κατάθλιψη στο γενικό πληθυσμό;

ΑΠ: Η κατάθλιψη είναιη κύρια αιτία αναπηρίας παγκοσμίως αφού σύμφωνα με τις τελευταίες εκτιμήσεις του  Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, περισσότεροι από 300 εκατομμύρια άνθρωποι ζουν σήμερα με κατάθλιψη.  Στατιστικά υπάρχει αύξηση των περιστατικών με κατάθλιψη άνω του 18% μεταξύ 2005 και 2015. Η αύξηση του ποσοστού της κατάθλιψης είναι παγκόσμιο φαινόμενο και η Κύπρος δεν εξαιρείται. Η κατάθλιψη μπορεί να επηρεάσει την ικανότητα ενός ατόμου να λειτουργήσει στην κοινωνία, στην οικογένεια και στην εργασία του και μπορεί να οδηγήσει στην αυτοκτονία. 800 000 άτομα πεθαίνουν κάθε χρόνο από αυτοκτονία η οποία είναι η δεύτερη αιτία θανάτου στην ηλικιακή ομάδα 15-29 ετών.

Αίτια

ΕΡ: Ποια είναι τα αίτια που οδηγούν στην κατάθλιψη;

ΑΠ: Η κατάθλιψη είναι πολυπαραγοντικής αιτιολογίας και οφείλεται σε σύνθετη αλληλεπίδραση κοινωνικών, ψυχολογικών και βιολογικών παραγόντων. Οι γυναίκες νοσούν συχνότερα από τους άνδρες σε αναλογία 1.64 προς 1. Προ της έναρξης του επεισοδίου συχνά (όχι πάντα)  παρατηρείται κάποιο στρεσογόνο γεγονός όπως π.χ πένθος, διαζύγιο και απώλεια εργασίας. Πολλαπλές παθολογικές καταστάσεις συσχετίζονται με εμφάνιση κατάθλιψης όπως καρκίνος, καρδιοπάθειες, λοιμώξεις, ενδοκρινολογικές παθήσεις, αυτοάνοσα και νευρολογικά σύνδρομα. Τέλος η κατάχρηση  αλκοόλ και ναρκωτικών ουσιών μπορεί να οδηγήσει σε κατάθλιψη.

Συμπτώματα;

ΕΡ: Ποια είναι τα χαρακτηριστικά συμπτώματα της κατάθλιψης;

ΑΠ: Τα προεξάρχοντα συμπτώματα του καταθλιπτικού επεισοδίου είναι η μειωμένη διάθεση τις περισσότερες ώρες της μέρας και η ανηδονία δηλαδή το άτομο δεν απολαμβάνει δραστηριότητες που το ευχαριστούσαν στο παρελθόν. Άλλα συμπτώματα περιλαμβάνουν την υπερβολική ανησυχία για γεγονότα της καθημερινής ζωής, την κοινωνική απομόνωση, την κλινοφιλία, τη δυσκολία στη συγκέντρωση, τις διαταραχές ύπνου και όρεξης, διάφορα σωματικά ενοχλήματα, τη μειωμένη ενεργητικότητα, τον  εκνευρισμό, τις σκέψεις ενοχικού ή και αυτοκαταστροφικού περιεχομένου.

Τύποι

ΕΡ: Ποιοι είναι οι τύποι της κατάθλιψης;

ΑΠ: Το καταθλιπτικό επεισόδιο είναι διαφορετικό από τις συνήθεις φυσιολογικές διακυμάνσεις της διάθεσης και τις βραχυχρόνιες συναισθηματικές αντιδράσεις στις προκλήσεις της  καθημερινής ζωής.

Ανάλογα με τη σοβαρότητα των συμπτωμάτων ένα καταθλιπτικό επεισόδιο μπορεί να κατηγοριοποιηθεί ως ήπιο, μέτριο ή σοβαρό.

Περίπου 1 στους 10 ανθρώπους που εμφάνισαν καταθλιπτικό επεισόδιο  θα έχουν επίσης περιόδους που θα είναι πάρα πολύ χαρούμενοι και υπερδραστήριοι (περίοδοι μανίας ή υπομανίας). Εδώ συνήθως μιλάμε για τη Διπολική Διαταραχή, μια διαφορετική ψυχική διαταραχή που επηρεάζει τον ίδιο αριθμό ανδρών και γυναικών και τείνει να έχει έντονη κληρονομική συνιστώσα και διαφορετική πρόγνωση.

Ηλικία

ΕΡ: Σε ποια ηλικία συνήθως εμφανίζεται η κατάθλιψη; Οι άντρες ή οι γυναίκες επηρεάζονται περισσότερο;

ΑΠ: Η κατάθλιψη επηρεάζει όλες τις ηλικίες ανεξαιρέτως. Το ποσοστό της κατάθλιψης και των αγχωδών διαταραχών στους εφήβους αυξήθηκε κατά 70% τα τελευταία 25 χρόνια και ο αριθμός των παιδιών και εφήβων που εμφανίζονται στα επείγοντα ​​με ψυχιατρική πάθηση έχει υπερδιπλασιαστεί από το 2009.

Οι γυναίκες εμφανίζουν κατάθλιψη συχνότερα από τους άνδρες (1.64:1). Οι άνδρες μιλάνε λιγότερο για τα συναισθήματά τους.

Οι γυναίκες είναι πιο πιθανό να έχουν αυξημένο άγχος που προκύπτει από το γεγονός ότι πρέπει να εργαστούν και να φροντίσουν  και τα παιδιά.

Σε Ευρωπαϊκή έρευνα που έγινε σε 16 κράτη -μέλη το ποσοστό των ατόμων που είχαν καταθλιπτικές διαταραχές ήταν υψηλότερο για τις γυναίκες από ότι για τους άνδρες. Η ηλικία των 75 ετών και άνω εμφάνισε τα μεγαλύτερα ποσοστά αναφερόμενης χρόνιας κατάθλιψης, ενώ σε 6 κράτη -μέλη το μεγαλύτερο ποσοστό παρουσιάζεται στην ηλικιακή ομάδα 55-64 ετών.

Στην Πορτογαλία, ένας στους πέντε ανθρώπους μεταξύ της ηλικιακής τάξης 65 -74 ετών ανέφερε ότι είχε χρόνια κατάθλιψη. Αντίθετα, στα υπόλοιπα κράτη- μέλη, τα υψηλότερα μερίδια ήταν μεταξύ των νέων ηλικίας: η Σουηδία στην ηλικιακή κατηγορία 25-34 ετών (13,1%), η Δανία στην κατηγορία ηλικίας 35-44 ετών (9,8%),  το Λουξεμβούργο (12,4%), οι Κάτω Χώρες (10,0%) και η Εσθονία (7,3%) στην κατηγορία ηλικίας 45-54 ετών. Το ποσοστό των γυναικών που ανέφεραν χρόνια κατάθλιψη έφθασε στο ανώτατο όριο στην Πορτογαλία με ποσοστό 17,2% .

Κοινωνικό στίγμα

ΕΡ: Τα άτομα με κατάθλιψη ζητούν βοήθεια  με ευκολία ή φοβούνται τη στιγματοποίηση από την κοινωνία;

ΑΠ: Παρόλο που υπάρχουν γνωστές και αποτελεσματικές θεραπείες για την κατάθλιψη, λιγότεροι από τους μισούς  που πλήττονται στον κόσμο (σε πολλές χώρες, λιγότεροι από 10%) λαμβάνουν τέτοιες θεραπείες. Τα εμπόδια στην αποτελεσματική περίθαλψη περιλαμβάνουν την έλλειψη πόρων, την έλλειψη εκπαιδευμένου προσωπικού υγειονομικής περίθαλψης και το κοινωνικό στίγμα που συνδέεται με τις ψυχικές διαταραχές. Ένα άλλο εμπόδιο για την αποτελεσματική φροντίδα είναι η λανθασμένη διάγνωση.

Στατιστικά στοιχεία  

ΕΡ: Πόσο σοβαρό είναι το  πρόβλημα στην Κύπρο; Έχουμε κάποια στατιστικά στοιχεία;

ΑΠ: Στην ευρωπαϊκή  έρευνα EHIS που πραγματοποιήθηκε μεταξύ 2013 και 2015 και καλύπτει άτομα ηλικίας 15 ετών και άνω και περιλάμβανε ερωτήσεις σχετικά με την αυτοαξιολόγηση της υγείας ενός ατόμου καθώς και στοιχεία για χρόνιες ασθένειες που διαγνώστηκαν από ιατρό τους τελευταίους 12 μήνες, το 7,1% του πληθυσμού ανέφερε ότι πάσχει από χρόνια κατάθλιψη. Με ποσοστό 11,9%, η Πορτογαλία κατέλαβε την υψηλότερη θέση. Συνολικά (άνδρες και γυναίκες) το ποσοστό των ατόμων που είχαν κατάθλιψη ήταν επίσης πάνω από 9% στη Γερμανία, τη Φινλανδία, τη Σουηδία, το Λουξεμβούργο και τη Λετονία, ενώ το χαμηλότερο ποσοστό στη Βουλγαρία,  τη Ρουμανία και την Κύπρο (με ποσοστό κάτω του 3,5%).

Κληρονομικότητα

ΕΡ: Η κατάθλιψη έχει σχέση με την κληρονομικότητα;

ΑΠ: Η κατάθλιψη μπορεί να έχει κληρονομική συνιστώσα. Εάν  ένας γονέας  είχε σοβαρή κατάθλιψη είναι περίπου οκτώ φορές πιο πιθανό να  έχει και το παιδί του σε κάποια φάση της ζωής του.

Κατάθλιψη και με σωματικά ενοχλήματα

ΕΡ: Μπορεί κάποιος να πάσχει από κατάθλιψη και να μην το γνωρίζει;

ΑΠ: Συνήθως οι ασθενείς που πάσχουν από κατάθλιψη αντιλαμβάνονται ότι κάτι δεν πάει καλά με την υγεία τους και αποτείνονται στη σωστή ειδικότητα. Σε άλλες περιπτώσεις όπου η κατάθλιψη παρουσιάζεται και με σωματικά ενοχλήματα ανατρέχουν σε γενικούς ιατρούς ψάχνοντας για  μια οργανική αιτία των συμπτωμάτων τους (ορμονικές διαταραχές, έλλειψη σιδήρου, κλπ). Σε σοβαρές μορφές όπου μπορεί να χαθεί η επαφή με την πραγματικότητα τότε το άτομο συνήθως παραμελεί τον εαυτό του και τότε ένα μέλος της οικογένειας ή του περιβάλλοντος του τον πηγαίνει στο γιατρό.

Θεραπεία

ΕΡ: Τρόποι αντιμετώπισης -θεραπεία- φαρμακευτική  αγωγή.

ΑΠ: Υπάρχουν αποτελεσματικές θεραπείες για την κατάθλιψη και είναι ζωτικής σημασίας ο ασθενής που πάσχει από κατάθλιψη να λαμβάνει την απαιτούμενη θεραπεία.

Εφόσον κάποιος παρακολουθείται από ψυχίατρο συστηματικά και λαμβάνει θεραπεία μειώνονται οι οποιοιδήποτε κίνδυνοι.

Τα αντικαταθλιπτικά σε συνδυασμό με τη ψυχοθεραπεία είναι αποτελεσματική θεραπεία για μέτρια-σοβαρή κατάθλιψη αλλά δεν αποτελούν την πρώτη γραμμή θεραπείας για περιπτώσεις ήπιας κατάθλιψης όπου η γνωστική συμπεριφορική θεραπεία (CBT) και διαπροσωπική ψυχοθεραπεία (IPT) έχουν ένδειξη.

Σε σοβαρές μορφές κατάθλιψης όπου τα ανωτέρω δεν βοήθησαν τον ασθενή τότε μπορεί να χρησιμοποιηθεί και η ηλεκτροσπασμοθεραπεία γνωστή και ως ECT. Επίσης η Διακρανιακή Μαγνητική Διέγερση (rTMS) μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη θεραπεία της κατάθλιψης με επίσημη FDA έγκριση από το 2008.

Μείζων κατάθλιψη

ΕΡ: Τι είναι η μείζονα κατάθλιψη ;

ΑΠ: Η μείζονα κατάθλιψη είναι μια σοβαρή ψυχική διαταραχή με συμπτώματα τα οποία είναι έντονα διάρκειας τουλάχιστον δύο βδομάδων και έχουν προαναφερθεί ανωτέρω.

rTMS

ΕΡ: Τι είναι η Διακρανιακή  Μαγνητική  Διέγερση  ή  rTMS  και πόσο αποτελεσματική είναι  για τη θεραπεία της μείζονος κατάθλιψης;

ΑΠ: To rTMS ( repetitive Transcranial Magnetic Stimulation ) είναι μια μη επεμβατική ιατρική θεραπεία η οποία χρησιμοποιεί την επαναλαμβανόμενη διακρανιακή μαγνητική διέγερση για τη θεραπεία της κατάθλιψης (FDA approved) και άλλων νευροψυχιατρικών διαταραχών. To rTMS είναι μια τεχνική διέγερσης του εγκεφάλου που βασίζεται στην παραγωγή σύντομων μαγνητικών πεδίων χρησιμοποιώντας ένα μονωμένο πηνίο που τοποθετείται πάνω από το τριχωτό της κεφαλής. Αυτά τα μαγνητικά πεδία είναι του ίδιου τύπου όπως εκείνα που χρησιμοποιούνται στην απεικόνιση μαγνητικού συντονισμού των μηχανημάτων (MRI). Οι μαγνητικοί παλμοί παράγουν ένα ασθενές ηλεκτρικό ρεύμα στον εγκέφαλο που ενεργοποιεί κυκλώματα νευρώνων. Η θεραπεία αυτή έχει αποδειχθεί ότι είναι μια ασφαλής και καλά ανεκτή διαδικασία που μπορεί να έχει καλά αποτελέσματα σε ασθενείς με κατάθλιψη ή σε άλλες νευροψυχιατρικές διαταραχές.

Όπως αναφέρεται από το London Psychiatry Centre μετά από αναλύση 170 ασθενών με ανθεκτική κατάθλιψη οι οποίοι δεν μπόρεσαν να επιτύχουν ικανοποιητικά αποτελέσματα με αντικαταθλιπτικά φάρμακα και έλαβαν rTMS  63% αυτών των ασθενών πέτυχε ύφεση (πλήρη ανάκτηση) εντός έξι εβδομάδων.

Αποτελεί θεραπεία επιλογής  χωρίς σημαντικές παρενέργειες και είναι καλά ανεκτή ειδικά εάν  συγκριθεί με τη φαρμακευτική αγωγή εφόσον δεν προκαλεί καταστολή, θόλωση  όρασης, σεξουαλικές διαταραχές, γαστρεντερικές διαταραχές ή αύξηση βάρους.

Έχει επίσης δείξει πολλά υποσχόμενα αποτελέσματα σε μια ομάδα από νευροψυχιατρικές διαταραχές όπως η ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή , οι ακουστικές ψευδαισθήσεις , το PTSD ,οι εμβοές , οι ημικρανίες, στη διακοπή καπνίσματος και στην αποκατάσταση μετά από εγκεφαλικό επεισόδιο κλπ.

Σωματική υγεία -κατάθλιψη

ΕΡ: Η κατάθλιψη μπορεί να προκαλέσει στο άτομο κάποιες άλλες ασθένειες που έχουν σχέση με ζωτικά όργανα(π.χ καρδία);

ΑΠ: Υπάρχει αλληλεξάρτηση μεταξύ της κατάθλιψης και της σωματικής υγείας. Για παράδειγμα, η καρδιαγγειακή νόσος μπορεί να οδηγήσει σε κατάθλιψη και αντίστροφα.

H κατάθλιψη μπορεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία ενός ατόμου και σίγουρα υπάρχουν συσχετίσεις με καρδιοπάθειες και διαβήτη για παράδειγμα.

Άσκηση

ΕΡ: Κατάθλιψη και άσκηση

ΑΠ: H άσκηση είναι πάρα πολύ σημαντική τόσο για τη ψυχική όσο και για τη σωματική υγεία. Οι έρευνες έχουν δείξει πως η άσκηση είναι αποτελεσματική ως θεραπεία για την ήπια έως μέτρια κατάθλιψη. Η άσκηση  βοηθά στη μείωση του στρες, στα συναισθήματα θλίψης, ενισχύει την αυτοεκτίμηση και βελτιώνει τον ύπνο.

Διατροφή

ΕΡ: Κατάθλιψη και διατροφή

ΑΠ: Η κατάθλιψη µπορεί να οδηγήσει σε απώλεια βάρους ή στην άτυπη μορφή της ακόμη και σε αύξηση βάρους. Τα επίπεδα των βιταμινών στο σώμα μπορεί να μειωθούν και αυτό μπορεί να επιδεινώσει ακόμη την ίδια την κατάθλιψη. Φρέσκα φρούτα και λαχανικά είναι ιδιαίτερα χρήσιμα.

Γήρανση Εγκεφάλου

ΕΡ:Η κατάθλιψη επιταχύνει τη γήρανση του εγκεφάλου;

ΑΠ: Ναι, έρευνες έχουν δείξει ότι άνθρωποι με κατάθλιψη είχαν μεγαλύτερη έκπτωση της νοητικής τους κατάστασης σε μεγάλη ηλικία σε σχέση με ανθρώπους χωρίς κατάθλιψη.

Ακραίες συμπεριφορές

ΕΡ:Η κατάθλιψη μπορεί να οδηγήσει σε ακραίες συμπεριφορές;

ΑΠ: Στη χειρότερη περίπτωση, η κατάθλιψη μπορεί να οδηγήσει σε αυτοκτονία ή και ανθρωποκτονία.

Περίπου 800. 000 άνθρωποι πεθαίνουν λόγω αυτοκτονίας κάθε χρόνο. Η αυτοκτονία είναι η δεύτερη αιτία θανάτου σε άτομα ηλικίας 15-29 ετών.

MD,MRCPsych,CCT(UK)

Ψυχίατρος

www.cyprusrtms.com

www.drmikellides.com

george.mikellides@gmail.com

Τηλ: 00 357 99 430 330

ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΣΥΖΙΝΟΥ